ĐỒNG XUÂN - HÀNH TRÌNH BỀN BỈ CỦA MỘT GIÁ TRỊ VIỆT TRÊN NƯỚC ĐỨC

Việc một bến tàu điện tại Berlin mang tên thuần Việt là trường hợp hiếm hoi, gần như chưa có tiền lệ. Đằng sau sự kiện mang tính biểu tượng ấy là cả một quá trình dài đầy tâm huyết của cộng đồng người Việt, trong đó dấu ấn nổi bật thuộc về một cá nhân đã khởi xướng, theo đuổi và kiên trì vun đắp ý tưởng ấy suốt hơn hai thập kỷ: ông Nguyễn Văn Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Trung tâm Thương mại Đồng Xuân.

Ông Nguyễn Văn Hiền (người từ trái qua), Tổng giám đốc TTTM Đồng Xuân, Chủ tịch danh dự Liên hiệp hội người Việt tại CHLB Đức (Ảnh Quỳnh Nga Viet-bao.de)

Năm 2003, khi ông Nguyễn Văn Hiền quyết định mua lại khu đất tại quận Lichtenberg, nơi đây vẫn chỉ là một nhà máy cũ, hoang phế, ít người qua lại. Bến tàu điện cạnh đó mang tên Herzbergstraße - Industriegebiet, gắn với ký ức về một khu công nghiệp đã qua thời kỳ hoạt động. Trong bối cảnh ấy, ý tưởng xây dựng một trung tâm thương mại - văn hóa của người Việt không chỉ là một quyết định đầu tư đơn thuần, mà là một tầm nhìn dài hạn về sự hiện diện bền vững, hợp pháp và có giá trị của cộng đồng người Việt tại Berlin.

Hai mươi hai năm trôi qua, từ một khu xưởng cũ, Trung tâm Thương mại Đồng Xuân đã trở thành một không gian kinh tế - văn hóa đặc thù, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách quốc tế. Cùng với sự phát triển ấy, bến tàu điện trước cửa trung tâm cũng có sự thay đổi rõ rệt về lưu lượng hành khách, trở thành một trong những bến tàu điện nhộn nhịp nhất trên tuyến tàu điện M8 chạy xuyên suốt nhiều quận của Berlin, đồng thời kết nối với các tuyến M18 và 21 trong mạng lưới giao thông đô thị của thành phố.

TIN VUI TỪ BERLIN: BẾN TÀU ĐIỆN TRƯỚC CỔNG TTTM ĐỒNG XUÂN CHÍNH THỨC MANG TÊN “HERZBERGSTR. – DONG XUAN”

Chính trong những lần đứng lặng ở bến tàu, quan sát dòng người tấp nập, ông Hiền đã nảy sinh một ước nguyện tưởng như rất giản dị: bến tàu điện ấy - nơi gắn liền với nhịp sống hằng ngày của Đồng Xuân - một ngày nào đó sẽ mang chính tên gọi “Đồng Xuân”. Với ông, đó không chỉ là câu chuyện về một tấm biển tên giúp cho hành khách thuận lợi hơn trong việc xác định địa danh nơi mình cần đến, nơi mình đi qua, mà là sự ghi dấu cho quá trình lao động, hội nhập và đóng góp của cả một cộng đồng người Việt tại nước Đức.

Từ một suy nghĩ cá nhân, ông Nguyễn Văn Hiền đã kiên trì chia sẻ, thuyết phục và kết nối với các đối tác, đồng nghiệp người Đức. Ý tưởng dần nhận được sự ủng hộ rộng rãi. Năm 2015, dưới sự khởi xướng và vận động trực tiếp của ông, một ban vận động được thành lập để thu thập chữ ký của người dân Đức ủng hộ việc đổi tên bến tàu điện.

Cuộc vận động diễn ra công khai, minh bạch ngay trước khu nhà của Trung tâm Thương mại Đồng Xuân. Trong suốt hai tuần, những chiếc bàn nhỏ được kê ra, từng chữ ký được ghi lại cẩn trọng. Kết quả, khoảng 10.000 chữ ký hợp lệ - mỗi chữ ký đều kèm theo họ tên và địa chỉ thường trú - đã được thu thập, thể hiện sự đồng thuận nghiêm túc của người dân địa phương đối với đề xuất mang tên “Đồng Xuân”.

Trên cơ sở đó, hồ sơ đề nghị đổi tên bến tàu điện được ông Nguyễn Văn Hiền và các cộng sự hoàn thiện, gửi tới các cơ quan chức năng của thành phố Berlin. Quá trình xem xét kéo dài nhiều năm, với không ít lần bổ sung, giải trình theo đúng quy trình hành chính chặt chẽ của nước Đức. Mười năm kể từ ngày nộp đơn, đến những ngày đầu năm 2026, quyết định chính thức được ban hành: bến tàu điện Herzbergstraße - Industriegebiet được đổi tên thành Herzbergstraße - Dong Xuan.

Khi nhận được thông tin này, ông Hiền đã trải qua những đêm không ngủ vì xúc động. Với ông, đó là khoảnh khắc mà niềm vui cá nhân hòa quyện với niềm tự hào của tập thể - khi một ước nguyện khởi nguồn từ suy nghĩ riêng tư đã trở thành sự ghi nhận chính thức của chính quyền Berlin đối với sự đóng góp của cộng đồng người Việt.

Niềm vui ấy càng trọn vẹn hơn khi, gần như cùng thời điểm, trong bản cập nhật mới nhất của Quy hoạch phát triển đô thị Berlin - Stadtentwicklungsplan Zentren 2040, Thượng viện Berlin chính thức đưa Trung tâm Thương mại Đồng Xuân (quận Lichtenberg) vào danh mục các “trung tâm đặc thù” (Sonderzentrum) của thành phố. Đây là sự ghi nhận quan trọng đối với mô hình phát triển gắn kết giữa kinh tế, văn hóa và cộng đồng mà ông Nguyễn Văn Hiền là người đặt nền móng.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn Đức, Đồng Xuân là mô hình hiếm có tại Berlin, kết hợp hài hòa giữa thương mại, dịch vụ, ẩm thực và sinh hoạt văn hóa. Trong bối cảnh nhiều trung tâm mua sắm truyền thống suy giảm sức hút, Đồng Xuân lại được đưa mới vào quy hoạch phát triển như một điểm nhấn của đô thị đa văn hóa.

Nhìn lại chặng đường hơn hai thập kỷ, có thể khẳng định: tên gọi bến tàu điện Đồng Xuân không chỉ là kết quả của một quyết định hành chính, mà là kết tinh của tầm nhìn dài hạn, sự kiên trì bền bỉ và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng - mà ông Nguyễn Văn Hiền là người khởi xướng, dẫn dắt và đồng hành xuyên suốt.

Vì thế, bên cạnh niềm tự hào chung của cộng đồng người Việt tại Berlin, có một người xứng đáng được nhắc tên - như một sự ghi nhận công bằng cho vai trò tiên phong, bền bỉ và đầy tâm huyết của ông Nguyễn Văn Hiền trong hành trình đưa “Đồng Xuân” trở thành một trung tâm thương mại sầm uất, đồng thời là một địa danh quen thuộc trên bản đồ giao thông và văn hóa của thủ đô nước Đức.

Người Đức diễn giải “Đồng Xuân” là “cánh đồng mùa xuân”. Và theo nghĩa ấy, ông Nguyễn Văn Hiền chính là người đã góp phần mang “cánh đồng mùa xuân” của người Việt đến với nước Đức, gieo trồng và vun đắp để hôm nay đơm hoa, kết trái trên mảnh đất Berlin - quê hương thứ hai của nhiều thế hệ người Việt.