ĐỨC VỪA ĐƯA TIN CẢNH BÁO: “ĐI HỌC NGHỀ” HAY BỊ BÓC LỘT?

Đức đang cần nhân lực, đặc biệt trong ngành điều dưỡng. Nhưng phía sau cơ hội sang Đức học nghề là những câu chuyện đau lòng: một số học viên Việt Nam bị thu phí môi giới rất cao, bị trả thiếu hoặc nợ lương, phải làm những công việc không thuộc chương trình đào tạo và thậm chí bị đe dọa mất giấy phép cư trú nếu lên tiếng.

Theo phóng sự điều tra mới của MDR, số người từ các nước ngoài EU sang Đức học nghề tăng mạnh. Năm 2020 có khoảng 7.000 học viên từ các nước thứ ba, đến năm 2025 con số này đã vượt 43.000 người. Ngành điều dưỡng, thủ công và nhà hàng là những lĩnh vực đặc biệt cần nguồn nhân lực này.

- Một trường hợp gây chấn động tại Thüringen

Duc Hoang Anh Nguyen từ Việt Nam sang Gößnitz, Thüringen, với mong muốn học nghề điều dưỡng. Nhưng thay vì được đào tạo đúng nghĩa, anh và nhiều học viên Việt Nam khác bị yêu cầu làm cả những công việc như bếp và phục vụ gia đình, trong khi tiền lương học nghề bị chậm trả nhiều tháng.

Các học viên còn phải sống trong điều kiện bị cho là không phù hợp và trả 275 euro/người/tháng cho chỗ ở do chủ doanh nghiệp cung cấp.

Khi các học viên lên tiếng đòi quyền lợi, họ bị đe dọa rằng nếu bị sa thải, họ sẽ mất giấy phép cư trú và có thể bị trục xuất. Tuy nhiên, theo tổ chức Faire Integration thuộc DGB, đây là thông tin gây hiểu lầm: trong nhiều trường hợp, học viên từ các nước thứ ba có thể tìm một nơi đào tạo mới, thay vì lập tức phải rời khỏi Đức.

- Gia đình phải trả hàng nghìn euro để sang Đức

Một vấn đề đặc biệt đáng lo ngại là phí môi giới.

Gia đình của Hoang đã phải trả hơn 7.000 euro cho một công ty môi giới tại Việt Nam. MDR cho biết nhiều người trẻ Việt Nam phải bỏ ra những khoản tiền rất lớn để mua cơ hội học nghề tại Đức, thậm chí phải vay nợ.

Trong khi đó, theo quy định của Đức, về nguyên tắc người sử dụng lao động phải chịu chi phí môi giới, không phải học viên. Việc thu tiền tại Việt Nam có thể tạo ra những kẽ hở khiến người lao động nước ngoài phải gánh những khoản phí rất lớn.

Đừng để giấc mơ Đức biến thành món nợ

Một nghiên cứu của Đại học Tự do Berlin từng chỉ ra rằng nhiều người Việt sang Đức học nghề phải chi khoảng 12.000–20.000 euro cho học tiếng, môi giới và các dịch vụ liên quan.

Khi đã mang khoản nợ lớn trên vai, người trẻ dễ rơi vào tâm lý không dám phản đối chủ lao động, vì sợ mất việc, mất cư trú và không thể trả nợ.

Đây chính là điểm yếu mà những đối tượng môi giới hoặc chủ doanh nghiệp thiếu trách nhiệm có thể lợi dụng.

- Bà con cần nhớ: Sang Đức học nghề là để được ĐÀO TẠO, không phải trở thành lao động giá rẻ

Nếu gặp tình trạng không được trả lương, bị ép làm việc ngoài hợp đồng, bị đe dọa, bị thu các khoản tiền bất hợp lý hoặc bị đe dọa về cư trú, đừng im lặng vì sợ hãi.

Hãy lưu giữ hợp đồng, bảng lương, tin nhắn, giấy tờ và bằng chứng liên quan; đồng thời tìm đến các tổ chức tư vấn, công đoàn hoặc cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ.

Trường hợp của Hoang cho thấy: lên tiếng và tìm sự giúp đỡ có thể mở ra một con đường mới. Anh cùng hơn 30 học viên khác đã đấu tranh tại Tòa án Lao động Gera để đòi khoản tiền đào tạo còn thiếu. Riêng Hoang được thỏa thuận trả 10.000 euro tiền lương trước thuế, dù đến thời điểm MDR đưa tin, khoản tiền này vẫn chưa được thanh toán.

LỜI NHẮN GỬI CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT

Đức cần người lao động và học viên quốc tế – nhưng một cơ hội tốt chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng sự công bằng và tôn trọng.

Bà con, đặc biệt là các gia đình đang chuẩn bị cho con em sang Đức học nghề, cần tìm hiểu kỹ doanh nghiệp đào tạo, hợp đồng, mức lương, chỗ ở và chi phí môi giới trước khi ký kết hoặc chuyển tiền.

Đừng vì giấc mơ sang Đức mà vay nợ quá lớn.
Đừng vì sợ mất cư trú mà cam chịu bị bóc lột.
Và đừng để sự thiếu hiểu biết về luật pháp trở thành điểm yếu của chính mình.

Biết luật – hiểu quyền – tìm sự hỗ trợ khi cần thiết chính là cách tốt nhất để bảo vệ mình, hội nhập tốt và xây dựng một tương lai bền vững tại Đức.

Nguồn: Viet-bao.de lược dịch theo mdr.de 1.9.2026 - Viet-bao.de – Đồng hành cùng cộng đồng người Việt tại Đức. (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)