Quốc tịch Đức: 5 năm, trợ cấp, và những điều cần lưu ý

Từ giữa năm 2024, luật mới cho phép nhiều người xin quốc tịch Đức sau 5 năm cư trú (trước đây là 8 năm). Đây là thay đổi tích cực cho người nhập cư.

Trước đó từng có kế hoạch “nhập tịch sau 3 năm” cho người tích hợp rất tốt (tiếng C1, đóng góp xã hội mạnh), nhưng trong bối cảnh chính trị hiện nay, Quốc hội đã bỏ hẳn lộ trình 3 năm. Mục tiêu là giữ mốc 5 năm chung cho tất cả, không còn “đường tắt” riêng.

Có được giữ quốc tịch gốc không?

Luật mới cho phép song tịch rộng rãi hơn. Nếu luật nước gốc cũng cho phép, bạn có thể vừa giữ quốc tịch Việt Nam vừa có quốc tịch Đức. Đây là thay đổi lớn, vì trước đây nhiều người buộc phải bỏ quốc tịch gốc.

Tiền và trợ cấp: điểm yếu lớn trong hồ sơ

Khi xét quốc tịch, cơ quan chức năng tập trung vào câu hỏi: bạn có tự nuôi sống bản thân và gia đình không, hay đang phụ thuộc vào Bürgergeld, Sozialhilfe.

Nếu chỉ có giai đoạn ngắn nhận trợ cấp (ví dụ vài tháng vì mất việc, học lại nghề), sau đó quay lại làm việc bình thường, thì thường không phải vấn đề lớn. Luật vẫn cho phép linh hoạt trong các trường hợp như bệnh nặng, nuôi con nhỏ, học nghề nghiêm túc.

Ngược lại, nếu sống lâu năm chủ yếu bằng Bürgergeld và không chứng minh được nỗ lực đi làm hoặc học nghề, hồ sơ sẽ rất khó. Nhiều bang có hướng dẫn thực tiễn rằng chỉ cần nhận Bürgergeld liên tục trong thời gian gần trước khi nộp đơn (ví dụ hơn 6 tháng mà không có lý do chính đáng) cũng có thể bị trừ điểm hoặc từ chối.

Ví dụ:

- Người A: ở Đức 6 năm, 4 năm làm full-time, 1 năm thất nghiệp nhận ALG I, 1 năm nhận Bürgergeld rồi lại có việc → hồ sơ tài chính tương đối ổn.

- Người B: ở Đức 6 năm, phần lớn thời gian sống bằng Bürgergeld, việc làm bấp bênh → nguy cơ bị từ chối cao.

Ngôn ngữ và hiểu biết xã hội

Luật yêu cầu tiếng Đức tối thiểu B1 và đậu Einbürgerungstest (33 câu, đúng ít nhất 17).

Tuy nhiên, các dự thảo và hướng dẫn mới nhấn mạnh hội nhập thực tế: không chỉ có giấy B1, mà còn là làm việc, tham gia xã hội, tôn trọng luật pháp, không có hành vi cực đoan, kích động thù hằn, đặc biệt là chống Do Thái, phân biệt chủng tộc hay kích động bạo lực.

Một số ví dụ điển hình bị từ chối hoặc mất quốc tịch

Bị từ chối vì phụ thuộc trợ cấp:

Nhiều trường hợp được các văn phòng luật sư và cơ quan địa phương ghi nhận: người ở Đức trên 5 năm nhưng phần lớn thời gian sống bằng Bürgergeld, không có việc ổn định, cũng không tích cực học nghề hay cải thiện tình hình → bị từ chối vì không tự đảm bảo chi phí sinh hoạt.

Bị từ chối vì án hình sự nghiêm trọng:

Người có án liên quan bạo lực, ma túy, tội chống trật tự dân chủ, cực đoan, kỳ thị… sẽ không được nhập tịch. Ví dụ: án phạt tiền trên 90 Tagessätze hoặc án tù (kể cả án treo) vì bạo lực thường bị coi là không đủ “hạnh kiểm tốt”.

Bị tước quốc tịch (trường hợp song tịch):

Luật cho phép tước quốc tịch Đức nếu người có hai quốc tịch tham gia tổ chức khủng bố, chiến đấu cho nhóm cực đoan, hoặc có hành vi chống lại trật tự dân chủ. Đã có các trường hợp bị tước quốc tịch sau khi tham gia các nhóm chiến binh ở Syria hoặc bị kết án vì tội khủng bố nghiêm trọng.

Tóm lại: Ngoài thời gian cư trú, ba yếu tố then chốt để nhập tịch là tự lo tài chính, tôn trọng luật pháp và không có án hình sự nghiêm trọng, và hội nhập thực sự (ngôn ngữ, công việc, tham gia xã hội).

Nguồn: Viet-bao.de theo Ngọc Anh tổng hợp từ: BMI, Auswärtiges Amt, Bundesregierung và một số trang báo khác.