RIAVITA: VACCINE TỰ THÂN TẾ BÀO TUA GAI (DCT) – HỖ TRỢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Đây là một liệu pháp miễn dịch cá nhân hóa đang được ứng dụng tại một số quốc gia Châu Âu như một phương pháp hỗ trợ bên cạnh các phác đồ điều trị chuẩn.

Trong hơn một năm qua, thông qua chương trình RIACARE, nhiều bệnh nhân từ Hungary, Romania, Nga và một số quốc gia khác đã được tiếp cận công nghệ này song song với điều trị thông thường. Qua quá trình theo dõi thực tế, một số trường hợp ghi nhận những tín hiệu tích cực.

- Tuy nhiên, cần nhấn mạnh ngay từ đầu:

DCT không phải là "thuốc thần kỳ" và không thay thế phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay các liệu pháp điều trị đích.

Đây là một hướng tiếp cận khác. Thay vì trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư, DCT giúp "huấn luyện" hệ miễn dịch nhận diện và phản ứng hiệu quả hơn với khối u.

- Tế bào tua gai thực sự làm gì?

Có thể hình dung tế bào tua gai (dendritic cells) như những "trinh sát" của hệ miễn dịch. Chúng thu thập các dấu hiệu bất thường từ tế bào ung thư, sau đó mang những thông tin này đến tế bào T và phát tín hiệu: "Đây là mục tiêu cần được nhận diện và tấn công."

Trong liệu pháp DCT, tế bào tua gai được lấy từ chính máu của bệnh nhân, sau đó được tách chiết và nuôi cấy trong phòng thí nghiệm để tạo ra số lượng lớn tế bào hoạt hóa.

Tiếp theo, các tế bào này được cho tiếp xúc với các kháng nguyên liên quan đến khối u để "học" cách nhận diện ung thư. Sau khi hoàn tất, chúng được đưa trở lại cơ thể bệnh nhân nhằm kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và tấn công các tế bào ung thư còn tồn tại.

Các dữ liệu lâm sàng hiện có
Ung thư tiền liệt tuyến kháng thiến di căn

Một thử nghiệm pha III trên 512 bệnh nhân cho thấy liệu pháp miễn dịch bằng tế bào tua gai giúp giảm nguy cơ tử vong tương đối khoảng 22%.

Tỷ lệ sống sau 3 năm đạt 31,7%, so với 23,0% ở nhóm điều trị thông thường. Kết quả này được công bố trên tạp chí khoa học New England Journal of Medicine (NEJM).

U nguyên bào thần kinh đệm (Glioblastoma)

Đây là một trong những loại ung thư não ác tính có tiên lượng rất khó khăn.

Theo phân tích gộp năm 2024 từ 7 nghiên cứu với tổng cộng 3.619 bệnh nhân, việc kết hợp DCT với điều trị chuẩn giúp giảm nguy cơ tử vong tương đối khoảng 29-35%.

Một nghiên cứu pha III khác ghi nhận:

- Ở bệnh nhân mới chẩn đoán:

Thời gian sống trung vị đạt khoảng 22,4 tháng sau phẫu thuật.
Nhóm đối chứng ngoài nghiên cứu đạt khoảng 16,5 tháng.

- Ở bệnh nhân tái phát:

Thời gian sống trung vị khoảng 13,2 tháng.
Trong khi nhóm đối chứng khoảng 7,8 tháng.
DCT phù hợp với những ai?

Qua kinh nghiệm theo dõi thực tế, nhóm bệnh nhân có khả năng hưởng lợi nhiều hơn thường bao gồm:

1. Thể trạng còn tương đối tốt

Người bệnh vẫn có khả năng tự đi lại, tự ăn uống và sinh hoạt tương đối độc lập.

Với những trường hợp quá suy kiệt, hiệu quả thường không rõ rệt do hệ miễn dịch không còn đủ khả năng đáp ứng.

2. Hệ miễn dịch chưa bị suy giảm quá nặng

Trước khi thực hiện DCT, các chỉ số xét nghiệm máu cần được đánh giá cẩn thận.

Nếu bạch cầu hoặc các thành phần quan trọng của hệ miễn dịch chưa đạt tiêu chuẩn, bệnh nhân thường cần thêm thời gian hồi phục trước khi tiến hành.

3. Khối lượng u đã được kiểm soát một phần

Những bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị để giảm gánh nặng khối u thường có điều kiện thuận lợi hơn cho đáp ứng miễn dịch.

Điều này cũng cho thấy DCT không đối lập với điều trị chuẩn mà đóng vai trò hỗ trợ và phối hợp cùng các phương pháp khác.

4. Ưu tiên ở giai đoạn sớm hoặc còn lựa chọn điều trị

Dù bệnh nhân giai đoạn tiến triển vẫn có thể phù hợp, DCT không nên được xem là biện pháp duy nhất.

Hiệu quả tốt nhất thường đạt được khi liệu pháp này tham gia như một phần của chiến lược điều trị tổng thể.

Vì sao cần lựa chọn thời điểm phù hợp?

Khác với hóa trị hay thuốc nhắm trúng đích, DCT không tạo ra tác động tức thì lên khối u.

Hệ miễn dịch cần thời gian để:

- Trình diện kháng nguyên.
- Hoạt hóa tế bào T.
- Hình thành đáp ứng miễn dịch.
- Duy trì khả năng giám sát tế bào ung thư.

Nếu bệnh tiến triển quá nhanh, khối lượng u quá lớn hoặc thể trạng bệnh nhân quá yếu, hệ miễn dịch có thể không đủ thời gian để tạo ra đáp ứng hiệu quả.

DCT đang được nghiên cứu cho những loại ung thư nào?

Ngoài ung thư tiền liệt tuyến và glioblastoma, vaccine tế bào tua gai hiện đang được nghiên cứu trên nhiều loại ung thư khác như:

- Ung thư da.
- Ung thư phổi.
- Ung thư tụy.
- Ung thư vú.
- Ung thư buồng trứng.
- Ung thư đại trực tràng.
Nhiều loại khối u đặc khác.

Một tổng quan hệ thống gần đây phân tích 60 nghiên cứu với 1.777 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ đáp ứng khách quan gộp đạt khoảng 30,6% trong các thử nghiệm được đánh giá.

Thời điểm nào hợp lý để sử dụng DCT?

DCT nên được xem là một mảnh ghép trong chiến lược điều trị toàn diện, không phải một lựa chọn độc lập.

Các thời điểm thường được cân nhắc gồm:

Sau phẫu thuật khi khối lượng u đã giảm.
Sau hoặc xen kẽ hóa trị, xạ trị tùy từng phác đồ.
Trong giai đoạn duy trì nhằm hỗ trợ hệ miễn dịch tiếp tục nhận diện tế bào bất thường.
Khi bệnh tái phát nhưng bệnh nhân vẫn còn thể trạng tốt và còn các lựa chọn điều trị phối hợp.

Ví dụ, trong glioblastoma, DCT được nghiên cứu trên nền điều trị chuẩn gồm phẫu thuật, xạ trị và temozolomide, chứ không thay thế các bước điều trị này.

Quy trình thực hiện có phức tạp không?

Nếu bệnh nhân đáp ứng các tiêu chí về thể trạng và xét nghiệm, quy trình tương đối đơn giản:

- Lấy máu từ chính bệnh nhân.
- Tách và nuôi cấy tế bào tua gai trong phòng thí nghiệm tại Đức.
- Hoạt hóa bằng kháng nguyên liên quan đến khối u.
- Sau khoảng một tuần có thể hoàn thành vaccine cá nhân hóa.
- Vaccine được đưa trở lại cơ thể để kích hoạt đáp ứng miễn dịch.

Toàn bộ thủ tục giấy tờ, xếp lịch, đều do RIACARE  phụ trách kể cả gởi giấy mời làm visa ở các nước không thuộc EU. 

Lời kết

DCT không phải là phương pháp thay thế điều trị ung thư hiện nay, cũng không phải liệu pháp bảo đảm thành công cho mọi trường hợp.

Tuy nhiên, đây là một hướng tiếp cận miễn dịch cá nhân hóa đầy tiềm năng, giúp tận dụng chính hệ miễn dịch của người bệnh để tham gia vào cuộc chiến chống ung thư.

Khi được lựa chọn đúng thời điểm, đúng đối tượng và phối hợp cùng các phương pháp điều trị chuẩn, DCT có thể trở thành một công cụ hỗ trợ đáng cân nhắc nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ tái phát.

Link về DCT qua 6 ngôn ngữ có tiếng Việt cả nhà cùng tham khảo và giới thiệu cho người cần nhé. 
 https://dendritikus.com

Dr.Phạm Trường Sơn (RIAVITA Pharma Ltd.)
dendritikus.com

Chú thích ảnh: Bệnh nhân Nguyễn Trung Hoàng - người làm DC đầu tiên đến từ Việt Nam và Ban giám đốc Riavita