Vaccine mRNA cho ung thư tụy

Mới đây, các nhà khoa học tại Trường Y UMass Chan (UMass Chan Medical School) đã công bố một nghiên cứu đầy hứa hẹn, áp dụng liệu pháp mRNA thử nghiệm lên ung thư tuyến tụy (PDAC) — loại ung thư vốn nổi tiếng khó điều trị và có tỷ lệ tử vong hàng đầu hiện nay.

Điều đặc biệt là các nhà khoa học không dùng mRNA để trực tiếp tiêu diệt tế bào ung thư, mà dùng mRNA để kích hoạt, hướng dẫn và hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện khối u tốt hơn. 

Ung thư tụy vốn rất khó điều trị vì khối u thường được bao quanh bởi một lớp mô xơ dày đặc, giống như một bức tường thành, khiến thuốc và tế bào miễn dịch khó tiếp cận. Đây cũng thường là một dạng khối u lạnh, nghĩa là phản ứng miễn dịch chống ung thư khá yếu.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng một tổ hợp gồm mRNA mã hóa cytokine để kích hoạt đáp ứng miễn dịch và mRNA mã hóa kháng nguyên khối u để giúp hệ miễn dịch nhận diện tế bào ung thư rõ hơn.

Kết quả thử nghiệm trên chuột đã ghi nhận những chỉ số ấn tượng: Gần một nửa số chuột được điều trị đã không còn phát hiện khối u, và ở những con đáp ứng hoàn toàn, tình trạng này vẫn duy trì sau khoảng một năm theo dõi. 

Các nhà nghiên cứu còn ghi nhận dấu hiệu của “trí nhớ miễn dịch”, cho thấy hệ miễn dịch có thể tiếp tục nhận diện các tế bào ung thư nếu chúng xuất hiện trở lại.

Dù kết quả mới dừng lại ở bước tiền lâm sàng trên chuột và cần thêm nhiều giai đoạn thử nghiệm trước khi áp dụng trên người, điều khiến mình rất vui vì chúng ta đang học cách khai thác  hiệu quả nội lực của hệ miễn dịch để chống lại ung thư.

Tế bào ung thư thường qua mặt Hệ miễn dịch để phát triển, tuy nhiên khi các nhà khoa học dùng mRNA giống như một “bản hướng dẫn tạm thời”, giúp tế bào tạo ra protein (dấu hiệu nhận diện của tế bào ung thư ). Từ đó hệ miễn dịch phát hiện ra chúng và kích hoạt toàn bộ hệ thống để tiêu diệt tế bào ung thư nào có mang protein trên. 

Nhờ đó, về lý thuyết, công nghệ này có thể được thiết kế lại cho nhiều loại ung thư khác nhau.

Nhiều lo ngại cho rằng công nghệ mRNA quá mới, chỉ xuất hiện có vài năm từ thời COVID liệu có an toàn không? 

Thực chất, nền tảng mRNA đã được nghiên cứu suốt nhiều thập kỷ. Sau đó công trình của GS. Katalin Karikó vào những năm 2000 đã giúp giải quyết một trong những vấn đề lớn nhất của mRNA: làm sao để nó hoạt động hiệu quả trong cơ thể mà không gây phản ứng viêm quá mức.

Chính những phát hiện đó đã mở đường cho vaccine mRNA hiện đại và giúp Bà nhận giải Nobel Y sinh năm 2023

Thời COVID chỉ là lúc công nghệ này bất ngờ có cơ hội được ứng dụng ở quy mô toàn cầu.

Còn nghiên cứu ung thư bằng mRNA đã được phát triển song song trong hơn hai thập kỷ.

Hôm nay, chúng ta đang bắt đầu thấy rõ hơn tiềm năng thật sự của nền tảng này: huấn luyện chính hệ miễn dịch nhận diện và chống lại từng loại khối u một cách ngày càng chính xác hơn.

Nhân loại chưa chiến thắng ung thư. Nhưng chúng ta đã đi được một bước rất dài trong việc hiểu cách kiểm soát nó và khai thác hệ miễn dịch để chống lại nó.
mRNA thực sự bắt đầu mở ra kỉ nguyên này.

- Tham khảo bài báo khoa học gốc:

Tạp chí: Nature Communications
Link truy cập: Nature Communications - Article s41467-026-74574-z

Nguồn: Viet-bao.de theo Dr. Phạm Trường Sơn (RIAVITA Pharma Ltd.)